සොබා දහම සමග මුසු වීම සහ ගෙවත්තේ ජෛව විවිධත්වය

This is the article published on Vidusara on 31st of May in the year 2017 as the article targeting World Environment Day of that year celebrated under the theme 'Connect with Nature'. This has set the stage for the article series of 'Biodiversity of the home garden'. 

ජුනි 5 වෙනි දා යෙදෙන ජගත් පරිසර දිනයේ මෙම වසරේ තේමාව “සොබා දහම සමග මුහු වීම” (Connect with nature) යන්නයි. විවිධ කටයුතු නිසා කාර්ය බහුල වන අප ට බොහෝ විට සොබා දහමේ අලංකාර බව විදීම ට හෝ එහි වැදගත් කම  අවබෝධ කර ගැනීමට කාලයක් නොමැති වේ. පරිසර විනාශය හා පරිසරය වෙතින් දුරස් වූ මිනිස් ක්‍රියාකාරී කම් නිසා තවත් තීව්‍ර වුන සොබාවික විනාශයකින් රටේ බොහෝ ප්‍රදේශ බැට කද්දී යෙදෙන මෙවර පරිසය දිනය, සොබා දහමෙන් දුරස් වීමේ ආදීනව පැහැදිලි කර අවබෝධ කර ගැනීමට අපට ලැබෙන හොද අවස්ථාවකි.   

තම කටයුතු වලින් මොහොතක් මිදී සොබා දහම හා මුසු විඉමේ වැදගත් කම ඉස්මතු කිරීම මෙම වසරේ පරිසර දින තේමාවේ මුලික අරමුනයි. දිනපතා කටයුතු වලින් මදක් මිදී, ජාතික උද්‍යානයක සතුන් නැරබීම වැනි ක්‍රියාකාරී කමක නියැලීම උනන්දු කිරිඉමට ම මෙවර ජගත් පරිසර දිනයේ ප්‍රධාන උත්සවය පැවැත්වෙන කැනඩාව. ක්‍රියා කරයි. අනෙකුත් රටවල ද විවිධ ආකාරයෙන් ජගත් පරිසය දිනය සමරන අතර, ලංකාවේ පරිසර අමාත්‍යාංශය ත් මේ සදහා සුදානම් විය. 

කෙසේ වෙතත් සොබා දහම විදීමට නම් සිංහරාජය වැනි වනාන්තරය කට, හෝටන් තැන්න වැනි පරිසරයේ අපුර්ව නිර්මාණ සහිත ප්‍රදේශයක ට යා යුතු යැයි බොහෝ දෙනක් සිතන්නේ සොබා දහම සමග මුසු වීමේ හොදම ස්ථානය තම ගෙවත්ත බව අමතක කරමිනි. අලියා, දිවියා, මුවා වැනි දුර්ලබ හෝ ආකර්ශණීය ජීවින් ස්වබාවික පරිසරයේ දී ම නාරබීම ඉතාමත් සොදුරැ දසුනක් බව සැබෑ නමුත්, එවන් චාරිකාවක ට අවස්ථාවක් ලැබෙනුයේ වසරක ට දින කීපයක් පමණි. 

එහෙත් සැමදාම ඔබගේ ගෙවත්තේ පිපෙන මල් වල සුවද, හිමිදිරියේ ම ගෙවත්තේ උස ස්ථානයක් සිට ගයන පොල්කිච්චා ගේ කන් කළු ගීතය, ක්‍රියාකාරී ව එහෙ මෙහෙ දුවන ලේනුන්, එකා පසු පස අනෙක ලෙස පේළියකට ඇදෙන කුහුඹුවන්, සුළගේ සෙමෙන් පියාබන සමනළයින් අපුර්ව ලෙස සොබා දහමේ චමත්කාර ජනක බව අපගේ එළිපත්ත මත ට ම දිනපතා ම ගෙන එයි. එහෙත් කණගාටුව ට කරුණක් නම් බොහෝ විට අපට මෙහි අපූර්වත්වය විදීමට කාලයක් නොමැතී වීම යි. 

අපේ ගෙවත්තේ දක්නට ලැබෙනා ජීවින් හදුනා ගැනීමට ත්, ඔවුන් ගේ විශේෂ තා දන්නේ නම් ඔවුන් අධ්‍යයනය වඩාත් ආකර්ශණීය වනු ඇත. අපගේ ගෙවත්ත ආශ්‍රිත ව දක්නට ලැබෙනා සතුන් අතරින් ආකර්ශණීය ත ම ජීවින් කොටසක් වන කුරුල්ලන් පිළිබදව මේ ලිපියෙන් ඔබව දැනුවත් කරන්නෙමු. 

ශ්‍රී ලංකාවේ සාමාන්‍ය ගෙවත්ත ක අඩුම තරමේ කුරුළු රටා සමයන් (species) 20ක් වත් දැකගත් හැකි වේ. සාමාන්‍ය ශ්‍රී ලාංකිකයකු ට කුරුල්ලන් 10ක් වත් නමින් හැදින්විය හැකිය. ගිරවා, දෙමලිච්චා, පොල්කිච්චා, මයිනා, කහ කුරුල්ලා, කපුටා, බට්ටිච්චා, පැණි කුරුල්ලා, කොහා, පිළිහුඩුවා මෙය ට උදාහරණ වේ. මේ සමග පලකෙරෙන ජයාරූප ඇසුරෙන් ඔබ ගේ ගෙවත්තේ දැකගත් හැකි කුරුල්ලන් නමින් හදින ගැනීමට උත්සාහ කරන්න. 

ගෙවත්තේ කුරුල්ලන් අධ්‍යයනය හැබවින් ම ඉතා මත් ආකර්ශනීය විනෝදාංශය කි. එහෙත් මෙම පොදු කුරුල්ලන් ගේ ගහණය අඩු වෙමින් පවතී. ආවේනික, දුර්ලබ පක්ෂීන් මෙන් ම පොදු කුරුල්ලන් ගේ ගහනය පිළිබ ද ව නිතර විමසිල්ලෙන් සිටිය යුතු බව, කුරුල්ලන් පිළිබද විද්වතකු වූ මහචාර්ය සරත් කොටගම මෑතක දී පැවසිය. සැබවින්ම ඔබට ම ඔබේ ගෙවත්ත ට එන කුරුල්ලන් පිළිබද ව පර්යේශණ ක ද කල හැකිය. ඔබේ ගෙවත්තට ගොසින් කුරුල්ලන් නරබා කුරුල්ලන් වර්ග කියක් නිරීක්ෂණය කලේ ද..? එම එක කුරුළු වර්ගයකින් කී ගෙන් දුටුවේ ද, යන්න නිරීක්ෂණ ය සිදුකල වෙලාව ත් සමග සටහන් කරගන්න.